ଅକ୍ଟୋବର ୧୬ର କାହାଣୀ: ଯେବେ ଇଂରେଜମାନେ ବଙ୍ଗକୁ କରିଥିଲେ ଦୁଇ ଭାଗ

ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ୧୬/୧୦: ଆଜି ୧୬ ଅକ୍ଟୋବର, ୧୯୦୫ରେ, ବଙ୍ଗକୁ ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା । ଏହି ବିଭାଜନ ବ୍ରିଟିଶ ଭିକେରୋ ଲର୍ଡ କରଞ୍ଜନ୍ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିଲା । ମୁସଲମାନ ସଂଖ୍ୟାଗରିଷ୍ଠ ପ୍ରଦେଶ ଗଠନ ଲକ୍ଷ୍ୟ ନେଇ ସେ ବଙ୍ଗଳାକୁ ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରିଥିଲେ । ସେତେବେଳେ କରଞ୍ଜନର ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ବହୁ ବିରୋଧ କରାଯାଇଥିଲା । 

ଏହାକୁ ବ୍ରିଟିଶମାନଙ୍କର ବିଭାଜନ-ନିୟମ ନୀତି କୁହାଯାଉଥିଲା । ସେହି ସମୟରେ ଯେତେବେଳେ ବିଭାଜିତ ହୋଇଥିଲା ବଙ୍ଗ । ସେତେବେଳେ ବର୍ତ୍ତମାନର ବାଂଲାଦେଶ, ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ, ବିହାର ଏବଂ ଓଡ଼ିଶା ବଙ୍ଗଳା ପ୍ରଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଥିଲେ । ଅବଶ୍ୟ, ବଙ୍ଗଳା ବିଭାଜନ ପାଇଁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ୨୦ ଜୁଲାଇ ୧୯୦୫ ରେ ତତ୍କାଳୀନ ଭିକେରୋ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ କରଞ୍ଜନ୍ ନେଇଥିଲେ। କିନ୍ତୁ, ବଙ୍ଗଳାର ଏହି ବିଭାଜନ ୧୬ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୦୫ ରୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଲା । 

ଇତିହାସରେ ଏହା ବଙ୍ଗ-ଭଙ୍ଗ ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା । ବ୍ରିଟିଶ “ବିଭାଜନ ଏବଂ ଶାସନ” ନୀତିର ଏହା ଏକ ଅଂଶ ଥିଲା । ଏହାକୁ ବିରୋଧ କରି ୧୯୦୫ ମସିହାରେ ସମଗ୍ର ଦେଶରେ 'ବାଙ୍ଗ-ଭାଙ୍ଗ' ଆନ୍ଦୋଳନ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ବିଭାଜନ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ରାଜନୈତିକ ଅସ୍ଥିରତା ହେତୁ ୧୯୧୧ ମସିହାରେ ବଙ୍ଗଳାର ପୂର୍ବ ଏବଂ ପଶ୍ଚିମ ଭାଗ ଉଭୟ ପକ୍ଷରେ ଭାରତୀୟ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଚାପ ଯୋଗୁଁ ମିଳିତ ହୋଇଥିଲା । ବଙ୍ଗଳାର ପ୍ରଥମ ବିଭାଜନ (୧୯୦୫) ବ୍ରିଟିଶ ରାଜର ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିଲା । ଏହି ବିଭାଜନ ମୁଖ୍ୟତ ମୁସଲମାନ ପୂର୍ବ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକୁ ହିନ୍ଦୁ ପଶ୍ଚିମ ଅଞ୍ଚଳରୁ ପୃଥକ କରିଥିଲା ।