ଭାରତକୁ ଆସିବ ଦୁର୍ଲଭ ଧନ, ଘାନା ସହ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀର ବଡ଼ ଡିଲ୍

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ପଶ୍ଚିମ ଆଫ୍ରିକୀୟ ଦେଶ ଘାନା ଗସ୍ତରେ ଅଛନ୍ତି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ। ଅନେକ ଐତିହାସିକ ଚୁକ୍ତିନାମା ସ୍ୱାକ୍ଷର କରିଛନ୍ତି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ। ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉଛି ବିରଳ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥକୁ ନେଇ ଦୁଇ ନେତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଡିଲ୍‌ । ଘାନା ହେଉଛି ଆଫ୍ରିକାର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସୁନା ଉତ୍ପାଦନକାରୀ ଦେଶ। ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱରେ ସୁନା ଉତ୍ପାଦନ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏହା ଷଷ୍ଠ ସ୍ଥାନରେ ଅଛି। ଘାନାକୁ ଗୋଲ୍ଡ କୋଷ୍ଟ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ। 

ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ଏଠାରେ ସୁନା ଆବିଷ୍କୃତ ହୋଇଛି ଏବଂ ଖଣି ଖନନ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି। ସୁନା ଏଠାକାର ଅର୍ଥନୀତିର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ ହୋଇଛି। ଘାନା ଆଫ୍ରିକାର ପଶ୍ଚିମ କ୍ରାଟନ୍ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏହି ଅଞ୍ଚଳଟି ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ପୁରୁଣା ପଥର ପାଇଁ ଜଣାଶୁଣା। ଖଣିଜ ଉପାଦାନର ବିଶାଳ ଭଣ୍ଡାରକୁ ଏହାକୁ ଲୁଚାଇ ରଖେ। ଏହି ପଥରଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ କିଛି ପଥରକୁ ବିର୍ମିଆନ୍ ଗ୍ରୀନଷ୍ଟୋନ୍ ବେଲ୍ଟ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ ଯାହା ସୁନା ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରୁ, ଆଗ୍ନେୟଗିରି ଏବଂ ଗରମ ତରଳ ପଦାର୍ଥ ଭୂମିରେ ବିସ୍ତାର କରି ସେମାନଙ୍କର କ୍ଷେତ୍ରକୁ ବିସ୍ତାର କରିଚାଲିଥିଲା, ଏହି ତରଳ ପଦାର୍ଥରେ ଦ୍ରବୀଭୂତ ସୁନା ଥିଲା ଯାହା ଧୀରେ ଧୀରେ ପଥରରେ ଜମା ହୋଇଗଲା। ପଶ୍ଚିମ ଭାଗରେ ତାର୍କୱା ଏବଂ ଡାମାଙ୍ଗ ଅଞ୍ଚଳରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ସୁନା ଖଣି ଅଛି।

ଘାନା ସରକାର ସୁନା ଖଣି ପାଇଁ ଏହାର ନୀତିକୁ ସରଳ କରିଛନ୍ତି। ବିଦେଶୀ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ଏଠାରେ ସୁନା ଖୋଜିପାରିବେ ଏବଂ ଖଣିରେ ନିବେଶ କରିପାରିବେ। ଖଣି କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ଏବେ ସୁନା ବାହାର କରିବା ପାଇଁ ଆଧୁନିକ କୌଶଳ ବ୍ୟବହାର କରୁଛନ୍ତି। ଏଠାରୁ ଶୁଦ୍ଧ ସୁନା ମିଳିଥାଏ। 

ଘାନା ପ୍ରତିବର୍ଷ ୧୪୦ ଟନ୍ ସୁନା ଉତ୍ପାଦନ କରେ। ଏଥିମଧ୍ୟରୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ଚାରିଟି ଦେଶ ଅଛନ୍ତି। UAE, ସ୍ୱିଜରଲ୍ୟାଣ୍ଡ, ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକା ଏବଂ ଭାରତ। ଘାନା ଅନ୍ୟ କିଛି ଦେଶକୁ ମଧ୍ୟ ସୁନା ରପ୍ତାନି କରେ କିନ୍ତୁ ବହୁତ ସୀମିତ ପରିମାଣରେ। ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱରେ ସୁନା ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଚୀନ୍ ଏବେ ବି ଆଗରେ ଅଛି। ଗୋଲ୍ଡ କାଉନସିଲ୍ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଚୀନ୍ ଏକ ବର୍ଷରେ ସର୍ବାଧିକ ୩୮୦ ଟନ୍ ସୁନା ଉତ୍ପାଦନ କରେ। ୩୩୦ ଟନ୍ ଉତ୍ପାଦନ ସହ ଋଷ ଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ଥାନରେ ଅଛି। ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ ତୃତୀୟ ସ୍ଥାନରେ, କାନାଡା ଚତୁର୍ଥ ସ୍ଥାନରେ ଏବଂ ଆମେରିକା ପଞ୍ଚମ ସ୍ଥାନରେ ଅଛି। ଏହା ପରେ ଘାନା ଅଛି। 

ଏହି ଦେଶ ବେଆଇନ ସୁନା ଖଣି ବନ୍ଦ କରିବାକୁ ମଧ୍ୟ ସଂଘର୍ଷ କରୁଛି। ଏଥିପାଇଁ ସାମରିକ ଅଭିଯାନ ମଧ୍ୟ କରାଯାଉଛି। ଅବୈଧ ସୁନା ଖଣିକୁ ନେଇ ଘାନା ଏବଂ ଚୀନ୍ ମଧ୍ୟରେ ଦେଖାଦେଇଛି ବିବାଦ। ଘାନାରେ ଚୀନ୍ ନାଗରିକମାନେ କ୍ଷୁଦ୍ର ଅବୈଧ ସୁନା ଖଣି "ଗାଲାମସି"ରେ ସାମିଲ ହୋଇଥିବାରୁ ଚୀନ୍ ଏବଂ ଘାନାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତେଜନା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ଚୀନ୍ ନାଗରିକଙ୍କ ଏହି ବେଆଇନ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଲିପ୍ତ ରହିବା ସହ ଆର୍ଥିକ କ୍ଷତି ମଧ୍ୟ ଘଟାଉଛନ୍ତି। ଘାନାରେ ଚୀନ୍ ଖଣି ଶ୍ରମିକମାନେ ନିୟମ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରୁଥିବା ଅଭିଯୋଗ କରାଯାଇଛି। 

ଘାନା ଚଳିତ ବର୍ଷ ଏପ୍ରିଲରେ ସୁନା ବଜାରରୁ ଚୋରା ଚାଲାଣ ରୋକିବା ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଗୋଲ୍ଡ ବୋର୍ଡ ମାଧ୍ୟମରେ ରାଜସ୍ୱ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାମା ଜାରି କରିଛି ଘାନା। ପୁଣି ଏପରି ସ୍ଥିତିରେ ଭାରତ-ଘାନା ସହଭାଗୀତାକୁ ନେଇ ଚୀନ୍‌ ଖପ୍ପା । ଭାରତର ସ୍ୱଦେଶୀ ଜ୍ଞାନକୌଶଳ ଓ ସୁନା ପାଇଁ ଘାନା ସହ ଡିଲ ଡ୍ରାଗନକୁ ବଡ଼ ଝଟକା ଦେଇଛି। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦୀଙ୍କ ଐତିହାସିକ ଘାନା ଗସ୍ତ ହେଉଛି ଗତ ୩୦ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଜଣେ ଭାରତୀୟ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଥମ। ଚୀନ୍ ସହ ବିବାଦ ମଧ୍ୟରେ ଭାରତ-ଘାନା ସମ୍ପର୍କକୁ ଆହୁରି ମଜବୁତ କରିବା ଦିଗରେ ଏକ ପଦକ୍ଷେପ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଉଛି।